CARİYE KİME DENİR?

 İsim = Yalçın Ekşi
e-mail = yalcineksi@m...et.com
Soru = Cariye kimlere denir ? Cariyelerle ilişki ne boyutta olabilir. Günümüzde kimlere cariye diyebiliriz ? Teşekkür ederim.Saygılarımla.

Cevap:

Değerli Kardeşim,

  Savaşta ele geçen gayr-i Müslim kadın esirlerden, devlet tarafından Müslümanların zimmetine verilenlere  “cariye” ismi verilmektedir.

  Konuyu doğru anlamak için “kölelik” olayına biraz açıklık getirmek gerekmektedir. “Kölelik” kurumu Müslümanlar tarafından ortaya çıkartılmamıştır. Bilakis İslam tedrici olarak(kademeli olarak) köleliği kaldırmayı hedeflemiştir.(Örneğin bir kısım günahların affı için köle özgürleştirme(azad)  şartı getirilmiş,ve kölelerin belli ücret karşılığında özgürlüklerini satın almalarını kolaylaştırmıştır.)

  Bununla birlikte İslam’ın geldiği asırda savaşlardaki esirlerin köleleştirilmesi yaygın bir uygulamaydı. Müslümanların bunu tek taraflı kaldırmaları mümkün olamazdı. Dolayısıyla “kölelik/cariyelik” İslamın teşvik ettiği bir kurumdan ziyade o günün şartlarında dünyadaki savaş hukuku uygulamalarının ortaya çıkarttığı bir kurumdur. (Bildiğiniz gibi yakın zamana kadar Amerika'da devam etmiştir.) Ancak İslam buna da insani düzenlemeler getirmiş ve  askerlerin girdiği yerlerde fütursuzca talan yapmalarına ya da sınırları aşmalarına izin vermemiştir. Oysa gayr-i Müslimlerin girdikleri ülkelerde oranın insanlarına nasıl bir uygulama da bulundukları gözler önündedir. (daha önce Bosna Hersek’te... günümüzde Irak’ta vb… tabi bunlar ortaya çıkarılabilenler..)

      Kanaatimizce  uluslar arası hukuk, esirler arasında insani uygulamaları karşılıklı olarak yerine getirdiği takdirde Müslümanlar da buna herkesten önce uyar.

    Kanaatimizce günümüzde cariye diye nitelenecek kimseler yoktur. Tarihin ilerleyen dönemlerinde  gerekiyorsa konu o günün İslam alimleri tarafından yeniden değerlendirilir.

 Konuyla ilgili günümüz İslam alimlerinden Prof. Dr. Hayreddin Karman şu değerlendirmeyi yapmaktadır:

"İslam geldiğinde dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Arabistan'da da köleler ve cariyeler vardı. Onlara hayvan muamelesi yapılırdı. Sosyal ve ekonomik hayat -kapitalist düzendeki faiz gibi- köle ve cariyenin varlığına dayalıydı. Bunu derhal kaldırmak makul ve mümkün olmadığı için İslam iki aşamalı bir yol izledi. Birinci aşamada köle ve cariyelere önemli haklar tanıdı, durumlarını iyileştirdi. Bu o derecelere vardı ki, Peygamberimiz "Köle ve cariyelere yediğinizden yedirin, giydiğinizden giydirin, yapamayacakları işleri yüklemeyin, onlara 'Kölem, kulum, cariyem' demeyin, "Oğlum, kızım' deyin" buyuruyordu. İkinci aşama ise kölelik ve cariyeliğin ortadan kalkmasını hedefliyor, bu maksatla "ibadet niyetiyle veya mecburen azad etme, çalışarak bedelini ödemek suretiyle hürriyete kavuşma, bedeli ödemeyi kolaylaştırmak için zekat gelirinden pay ayırma, köleleştirme kaynaklarını daraltma…" gibi tedbirlere, düzenlemelere yer veriliyordu. Müslümanların ihmalleri yüzünden gecikse de zamanı gelip kölelik kaldırılınca her düzenden önce İslam'ın hedefi gerçekleşmiş oldu. Bugün cariye yoktur, İslam'a göre olması da mümkün değildir." (http://www.yenisafak.com.tr/yazarlar/?i=8442&y=HayrettinKaraman)

Selam ve dualarımızla...